Lex szarlatan a suplementy i zielarstwo — co zmienia się od 1 września 2026
Ustawa nie zakazuje zielarstwa, fitoterapii ani sprzedaży suplementów. Uderza w jedno konkretne zachowanie: przypisywanie produktowi lub metodzie działania leczniczego bez dowodów oraz zniechęcanie do leczenia konwencjonalnego. Dla naturopaty i producenta oznacza to przesunięcie ryzyka z etykiety na to, co mówisz — w gabinecie, w social mediach i w mailingu do pacjentów.
- Rzecznik Praw Pacjenta zyska prawo prowadzenia postępowań ws. „praktyk pseudomedycznych", wydawania decyzji tymczasowych, publikowania ostrzeżeń i nakładania kar administracyjnych do 1 mln zł.
- Prawo nie zakazuje zielarstwa, fitoterapii ani sprzedaży suplementów — uderza w przypisywanie metodom działania leczniczego bez dowodów oraz w zniechęcanie do leczenia konwencjonalnego.
- Największe ryzyka: obiecywanie wyleczenia chorób, „naturalne alternatywy dla leków", sugerowanie rezygnacji z terapii.
- Dopisek „to nie jest porada medyczna" nie chroni, jeśli treść faktycznie przypisuje działanie lecznicze.
Co to znaczy w praktyce
| Ryzykowne | Bezpieczne |
|---|---|
| „Ten zestaw pomoże Ci wyjść z Hashimoto." | „Selen pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy." (oświadczenie autoryzowane) |
| „Kurkuma działa przeciwzapalnie." | Brak bezpiecznej wersji — kurkuma nie ma w rejestrze UE żadnego autoryzowanego oświadczenia. |
| „Naturalna alternatywa dla statyn." | Brak bezpiecznej wersji — oświadczenie dla monakoliny K zostało cofnięte. |
| „Przy tym protokole leki nie będą już potrzebne." | Nigdy. To jądro definicji praktyki pseudomedycznej i najwyższe ryzyko kary. |
Status legislacyjny (na dzień aktualizacji bazy)
Status prawny (na dzień aktualizacji bazy): nowelizację ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta Sejm uchwalił na posiedzeniu 3–4 lipca 2026 r. (232 głosy za). Ustawa trafiła do Senatu, a następnie do Prezydenta. Planowane wejście w życie: 1 września 2026 r. Ostateczny kształt przepisów może się jeszcze zmienić — śledź proces legislacyjny.
Nowe przepisy o suplementach diety — wyższe kary i e-Sanepid
Równolegle do lex szarlatana Ministerstwo Zdrowia procedowało nowelizację ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (projekt z 13 kwietnia 2026 r.). Dotyczy ona nie gabinetu, lecz podmiotu wprowadzającego produkt do obrotu.
- Maksymalna kara pieniężna rośnie z 30-krotności do 100-krotności przeciętnego wynagrodzenia.
- Powiadomienie GIS o pierwszym wprowadzeniu do obrotu przechodzi wyłącznie do formy elektronicznej (platforma e-Sanepid / system SEPIS).
- Rejestr produktów obejmie skład jakościowy i ilościowy, a dane będą publikowane.
- Nie będzie można ponownie zgłosić produktu o tym samym składzie bez uzupełnienia wymaganej dokumentacji.
Status legislacyjny
Status: projekt po konsultacjach publicznych, przed przyjęciem przez Radę Ministrów. Śledź proces legislacyjny — ostateczny kształt przepisów może się zmienić.
Pytania i odpowiedzi
Od kiedy obowiązują nowe przepisy?
Czy nowelizacja zakazuje sprzedaży ziół?
Co się zmienia dla producenta suplementów?
Zobacz też
Nota prawna (skrót): Materiał informacyjno-edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. Stan prawny i dane wg stanu na 10 lipca 2026. Wiążące są teksty aktów prawnych oraz oficjalne brzmienia z rozp. (UE) 432/2012. Pełna nota i źródła →