Zasady stosowania oświadczeń zdrowotnych o suplementach
Cztery statusy oświadczeń: autoryzowane, wstrzymane, odrzucone, cofnięte
Tylko jeden z czterech statusów jest bezpieczny bez zastrzeżeń.
Autoryzowane
Oświadczenia zatwierdzone przez Komisję Europejską po ocenie EFSA. Możesz ich używać, ale tylko w zatwierdzonym brzmieniu (lub o równoważnym znaczeniu) i wyłącznie gdy produkt spełnia warunki stosowania (np. minimalną zawartość składnika). Oficjalne polskie brzmienia: rozp. (UE) 432/2012, a dla oświadczeń z art. 14 (zmniejszanie ryzyka choroby, rozwój dzieci) — rozporządzenia zezwalające.
Wstrzymane
Ponad 1 500 oświadczeń dla składników roślinnych, których ocena została wstrzymana przez KE w 2010 r. Na mocy środków przejściowych (art. 28 ust. 5–6 rozp. 1924/2006) mogą być tymczasowo stosowane na odpowiedzialność przedsiębiorcy — pod warunkiem zgodności z prawem krajowym i posiadania dowodów naukowych. Wyjątek: według wyroku TSUE z 30.04.2025 (C-386/23) wstrzymanych oświadczeń o wpływie roślin na funkcje psychiczne i behawioralne (nastrój, stres, pamięć, koncentracja) nie wolno stosować przejściowo, chyba że spełniają warunki art. 28 ust. 6.
Odrzucone / medyczne
Oświadczenia ocenione negatywnie przez EFSA i odrzucone przez KE — ich użycie jest nielegalne. Tu należy też każde przypisywanie żywności właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia (art. 7 ust. 3 rozp. 1169/2011) — najprostsza droga do zarzutu „pseudomedycyny”.
Cofnięte
Oświadczenia, które wcześniej były dozwolone, a KE je wycofała (status „cofnięte”). Jeśli używałeś takiego brzmienia — musisz je wycofać. Przykład: monakolina K z czerwonego ryżu drożdżowego. Traktuj jak niedozwolone.
Zasady legalnego opisu suplementu — siedem reguł
Wszystkie siedem reguł sprowadza się do jednej granicy: wolno opisywać funkcję organizmu, nie wolno opisywać choroby. Poniższe zasady decydują o tym, czy opis produktu przejdzie kontrolę GIS i UOKiK — a gdy wejdzie w życie lex szarlatan (obecnie w Trybunale Konstytucyjnym) — także postępowanie Rzecznika Praw Pacjenta.
- Suplement to żywność, nie lek. Nigdy nie używaj słów: leczy, wyleczy, uzdrawia, terapia, kuracja lecznicza, zapobiega chorobie X — niezależnie od tego, co mówią badania.
- Mów o funkcji organizmu, nie o chorobie. „Przyczynia się do utrzymania prawidłowego poziomu glukozy we krwi” (jeśli autoryzowane) ≠ „pomaga w cukrzycy”.
- Oświadczenie zdrowotne to obowiązki dodatkowe (art. 10 ust. 2 rozp. 1924/2006): stosując je, dodaj informację o znaczeniu zróżnicowanej i zrównoważonej diety oraz zdrowego trybu życia, o ilości i sposobie spożycia potrzebnych do uzyskania efektu, a gdzie trzeba — ostrzeżenie dla grup, które powinny unikać produktu.
- Pilnuj minimalnej zawartości i porcji. Autoryzowanego oświadczenia wolno użyć tylko wtedy, gdy produkt dostarcza wymaganą ilość składnika — sprawdzisz to w Kreatorze składu.
- Nie przekraczaj limitów. Maksymalne dawki GIS: Limity dawek i zakazy.
- Nigdy nie zniechęcaj do leczenia ani nie sugeruj odstawienia leków.
- Sprawdź, czy składnik w ogóle wolno wprowadzić do obrotu (status Novel Food) i czy jest alergenem obowiązkowym — status widać na stronie każdego składnika.